Czy zrealizują „wariant krakowski”? Warszawiacy chcą odwołać prezydenta

Kto stoi za akcją i skąd się wziął pomysł

Inicjatywę o nazwie Stołeczna Operacja Referendalna (w skrócie SOR) zainaugurowano 25 czerwca 2026 roku, tuż przed sesją absolutoryjną Rady Warszawy. Na jej czele stanął Maciej Wilk, prezes Fundacji Polskiego Rozwoju, wcześniej szef kanadyjskich linii lotniczych Flair Airlines, znany przede wszystkim jako inicjator obywatelskiego projektu TAKdlaCPK,. Wilk aktywnie wspierał też w kampanii prezydenckiej Karola Nawrockiego, a wcześniej forsował pomysł ogólnokrajowego referendum ustrojowego.

Bezpośrednim impulsem do startu akcji była afera wokół Szpitala Południowego. Sam Wilk mówi jednak wprost, że to była „kropla, która przepełniła czarę”, a nie jedyny powód całej operacji.

Podczas konferencji inicjującej mówił o „patologicznym układzie”, który od 20 lat trzyma miasto w uścisku niczym ośmiornica swoimi mackami, wskazując na wieloletnie zaszłości: obsadzanie spółek miejskich według klucza partyjnego, awarię oczyszczalni Czajka, problemy z gospodarką odpadami oraz opóźnienia inwestycyjne.

Wzór z Krakowa

Organizatorzy otwarcie przyznają, że inspirują się przebiegiem referendum w Krakowie. Tam zapalnikiem była Strefa Czystego Transportu. Czy w Warszawie znajdzie się równie „nośny” temat, tego na razie nikt nie jest pewien.

Wątpliwości podziela też prof. Wojciech Rafałowski, socjolog z Uniwersytetu Warszawskiego, który ocenia sprawę Szpitala Południowego jako temat bardziej ogólnopolski niż lokalny, niekoniecznie zdolny „rozgrzać” warszawiaków tak, jak zrobiły to rozkopane ulice w Krakowie.

Ile podpisów trzeba zebrać i kto może się podpisać

Aby doprowadzić do referendum, komitet musi w ciągu 60 dni od zgłoszenia inicjatywy zebrać podpisy co najmniej 10 procent uprawnionych do głosowania mieszkańców Warszawy. To jest około 132 290 podpisów (dokładnie 132 200 według danych z 2024 roku, przy ponad 1,32 mln uprawnionych do głosowania). Podpisać się może każdy pełnoletni mieszkaniec Warszawy wpisany do rejestru wyborców. Podpisów nie da się złożyć elektronicznie. Zbiórka ma charakter wyłącznie uliczny, prowadzona przez wolontariuszy wyposażonych w specjalne karty i druki, natomiast media społecznościowe mają służyć głównie do mobilizacji i informowania o kolejnych etapach akcji.

Sam Wilk zapowiada, że organizatorzy będą starali się zebrać wyraźnie więcej podpisów niż wymagane minimum, ucząc się na doświadczeniach Krakowa, gdzie część podpisów odpadła podczas weryfikacji.

Kiedy właściwie ruszy zbiórka i kiedy mogłoby dojść do głosowania

Formalna rejestracja komitetu, niezbędna do rozpoczęcia zbiórki podpisów, planowana jest na lipiec 2026 roku, a sama zbiórka ma wystartować w drugiej połowie tego miesiąca.

Najtrudniejsza przeszkoda: frekwencja

Zebranie podpisów to dopiero połowa drogi. Żeby referendum było ważne, a prezydent i rada miasta rzeczywiście zostali odwołani, do urn musiałoby pójść co najmniej 60 procent liczby osób, które głosowały w ostatnich wyborach samorządowych. W przypadku Warszawy, gdzie w 2024 roku wydano ponad 772 tysiące kart do głosowania, oznacza to konieczność przekroczenia frekwencji na poziomie ponad 467 tysięcy głosujących, czyli około 35 proc. wszystkich uprawnionych. To próg, który eksperci oceniają jako bardzo trudny do osiągnięcia.

Czy Warszawa rzeczywiście pójdzie śladem Krakowa, pokaże najbliższych kilka miesięcy.