Bogusław Linda kończy 74 lata. Zanim stał się twardzielem z „Psów”, był chorowitym chłopcem i regularnie obrywał od rówieśników

Chorowity chłopiec, który nie przypominał twardziela

Trudno to sobie dziś wyobrazić, patrząc na filmową kreację Franza Maurera, ale młody Bogusław Linda, urodzony w 1952 roku w Toruniu, w dzieciństwie wcale nie był pewnym siebie macho. Jak sam wspominał w wywiadzie-rzece „Zły chłopiec”, zmagał się z problemami zdrowotnymi i regularnie stawał się celem ataków rówieśników. Podczas wakacyjnych wyjazdów z kuzynem nierzadko wdawał się w bójki z miejscowymi chłopakami. Być może to właśnie te wczesne doświadczenia nauczyły go później, jak grać siłę, której naprawdę nie miał.

Jego rodzice, matka Alina, wykładowczyni akademicka, i ojciec, dyrektor banku, rozwiedli się, gdy był jeszcze dzieckiem. Wychowywali go naprzemiennie. Po toruńskim liceum młody Linda wyjechał do Krakowa, gdzie dostał się na słynną PWST. Studia skończył w 1975 roku spektaklem dyplomowym „Szewcy” Witkiewicza, a debiut na deskach krakowskiego Starego Teatru zaliczył jeszcze tego samego roku.

Od kina moralnego niepokoju do twardziela z „Psów”

Zanim Polska poznała go jako bezwzględnego, cynicznego policjanta, Linda był aktorem zupełnie innego formatu, wrażliwym, subtelnym, cenionym przez najwybitniejszych reżyserów swojej epoki. Zagrał u Andrzeja Wajdy w „Człowieku z żelaza” i „Dantonie”, u Agnieszki Holland w przejmującej „Kobiecie samotnej”, a u Krzysztofa Kieślowskiego w „Przypadku”, filmie uznawanym dziś za jedno z najwybitniejszych osiągnięć polskiego kina. Rola Witka Długosza, którego losy zależą od pozornie błahych decyzji, do dziś pozostaje jednym z najczęściej przywoływanych przykładów jego dramatycznego talentu.

Przełom przyszedł na przełomie lat 80. i 90. Najpierw „Kroll” Władysława Pasikowskiego. Ten surowy, bezlitosny obraz polskiego wojska, zapoczątkował jedną z najważniejszych współpracy reżyserskich w jego karierze. A potem, w 1992 roku, na ekrany wszedł film, który zmienił wszystko: „Psy”. Linda jako Franz Maurer stał się ikoną kina lat 90., symbolem transformacji ustrojowej i wzorem męskości dla całego pokolenia. Wizerunek „twardziela” przylgnął do niego na resztę kariery, choć, jak sam podkreślał w wywiadach, czuł zdrowy dystans do bycia traktowanym jako „postać kultury masowej”.

Próby ucieczki od wizerunku, które się nie do końca udały

Po latach grania bezwzględnych bohaterów Linda zaczął świadomie szukać innych ról. W 1995 roku w „Tacie” Macieja Ślesickiego wcielił się w ojca walczącego o prawo do opieki nad córką. Jest to jedna z jego najbardziej cenionych dramatycznych kreacji. Grał Petroniusza w „Quo vadis” Jerzego Kawalerowicza, księdza Robaka w „Panu Tadeuszu” Wajdy, a w 2016 roku, już jako mocno doświadczony aktor, Władysława Strzemińskiego w „Powidokach”, również u Wajdy. Próbował też swoich sił jako reżyser, realizując m.in. „Sezon na leszcza” i „Jasne błękitne okna”.

Mimo tych prób, dla milionów widzów wciąż pozostaje przede wszystkim ekranowym twardzielem, co momentami budziło w nim samym mieszane uczucia, a wśród krytyków wywoływało spory o to, czy „sprzedał się” popkulturze, czy po prostu ewoluował jako artysta.

Skomplikowane życie sercowe pełne tajemnic

Życie prywatne Lindy jest równie fascynujące, choć aktor zawsze chronił je z iście twardzielowską konsekwencją. Jego pierwszą żoną była Lidia, rehabilitantka z zawodu, z którą w 1979 roku przyszli na świat bliźniacy, synowie Mikołaj i Michał. Obaj, jak głoszą medialne relacje, związali się z pracą w służbach mundurowych i ze względu na charakter swoich obowiązków konsekwentnie unikają mediów i nie pokazują publicznie swojego wizerunku.

W latach 80. Linda miał także romans z Moniką Jaruzelską, córką generała Wojciecha Jaruzelskiego, choć oboje zawsze trzymali tę relację daleko od kamer. Przez pewien czas wiązano go też z aktorką Polą Raksą.

Punktem zwrotnym w jego życiu osobistym był rok 1991 i plan filmowy „Krolla”, gdzie poznał Lidię Popiel, modelkę i fotografkę, w tamtym czasie wciąż zamężną z malarzem Witoldem Popielem. Romans wybuchł na dobre, mąż Lidii długo nie chciał zgodzić się na rozwód, ale zmienił zdanie, gdy dowiedział się, że jest w ciąży. W 1992 roku na świat przyszła Aleksandra, jedyna córka Lindy i Popiel, która poszła w ślady obojga rodziców i również związała się z aktorstwem i modelingiem. Para sformalizowała związek w 2000 roku i od tamtej pory pozostaje jedną z najbardziej dyskretnych, a jednocześnie najtrwalszych par polskiego show-biznesu, dziś to już ponad ćwierć wieku małżeństwa.

Człowiek, nie tylko twardziel

„Nie żyję z postacią filmową ani aktorem, tylko z człowiekiem”

— powiedziała kiedyś o swoim mężu Lidia Popiel w rozmowie z Onetem, dodając, że na prywatnym, podwarszawskim podwórku w Komorowie nie ma miejsca na odgrywanie ról.

To może najlepsze podsumowanie tego, kim naprawdę jest Bogusław Linda. Aktor, który przez dekady budował wizerunek nieugiętego twardziela, a w rzeczywistości całe życie starał się chronić to, co dla niego najważniejsze: rodzinę, prywatność i wolność od bycia zredukowanym do jednej, kultowej roli. Dziś, w dniu swoich 74. urodzin, wciąż pozostaje jedną z najbardziej wyrazistych i niepowtarzalnych postaci polskiego kina.